Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và chuyển đổi số đang trở thành những thách thức toàn cầu, khoa học và công nghệ không chỉ dừng lại ở nghiên cứu mà phải trực tiếp tạo ra giá trị cho xã hội. Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành (NTTU), Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững (IAT) đã và đang khẳng định vai trò là một đơn vị tiên phong trong việc đưa khoa học ra khỏi phòng thí nghiệm, tiến thẳng vào thực tiễn sản xuất và đời sống. Sau 5 năm hình thành và phát triển, IAT không chỉ là một viện nghiên cứu, mà còn là cầu nối hiệu quả giữa tri thức học thuật và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương.
Tọa lạc tại Trung tâm Phát triển Công nghệ cao – Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, Viện đã xây dựng một mô hình nghiên cứu ứng dụng hiện đại, nơi các ý tưởng khoa học được nhanh chóng chuyển hóa thành giải pháp công nghệ, sản phẩm cụ thể và giá trị kinh tế xã hội rõ ràng. Với định hướng phát triển bền vững và gắn kết chặt chẽ với thực tiễn, IAT đang từng bước góp phần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và khẳng định vị thế của NTTU trong hệ sinh thái khoa học công nghệ tại Việt Nam.
Dấu ấn 5 năm hình thành và phát triển
Nhìn lại hành trình từ năm 2021, khi còn mang tên Viện Khoa học Môi trường, đến nay Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững đã trải qua một bước chuyển mình mang tính nền tảng. Đó không đơn thuần là sự thay đổi về tên gọi, mà là sự đổi mới sâu sắc trong tư duy làm khoa học – từ việc quan sát và mô tả sang chủ động giải quyết các vấn đề của thực tiễn; từ nghiên cứu mang tính hàn lâm sang kiến tạo các giải pháp ứng dụng; từ những nỗ lực đơn lẻ sang sự kết nối đa ngành để tạo ra giá trị cộng hưởng. Chính sự chuyển dịch đó đã đặt nền móng cho một mô hình nghiên cứu mới, nơi khoa học không đứng ngoài cuộc sống, mà trở thành một phần trực tiếp của sản xuất và phát triển kinh tế xã hội.
Trong 5 năm qua, Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững đã khẳng định vai trò tiên phong trong nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Từ năm học 2021–2022 đến nay, Viện đã triển khai thành công 233 đề tài cấp cơ sở, 24 đề tài cấp Tỉnh, 3 đề tài cấp Bộ và Nhà nước; đồng thời chuyển giao và đưa vào thực tiễn 55 quy trình công nghệ cho doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững. Không chỉ nổi bật trong hoạt động nghiên cứu, Viện còn tích cực ươm tạo 39 ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo của sinh viên, nhiều dự án đã đạt giải thưởng cao tại các cuộc thi khởi nghiệp. Bên cạnh đó, Viện đã công bố hơn 400 bài báo thuộc danh mục ISI/Scopus, sở hữu 25 giải pháp về sở hữu trí tuệ và 25 quyền tác giả cho các quy trình công nghệ. Những thành tựu ấn tượng này là minh chứng rõ nét cho uy tín, năng lực và khát vọng đóng góp của Viện trong sự nghiệp phát triển khoa học, công nghệ và cộng đồng.
Để có được những thành tích đáng tự hào này Viện đã xây dựng được một tập thể nhân sự có trình độ cao, giàu tâm huyết và gắn kết chặt chẽ. Tính đến ngày 01/10/2025, Viện có tổng cộng 30 nhân sự (27 nhân sự chính thức và 03 nhân sự tự chủ), cùng với mạng lưới cộng tác viên chuyên môn thường xuyên tham gia các hoạt động nghiên cứu và triển khai dự án. Đội ngũ này bao gồm 03 Phó Giáo sư, 05 Tiến sĩ, 13 Thạc sĩ và 09 Cử nhân/Kỹ sư, phản ánh cơ cấu nhân lực cân đối giữa chuyên gia giàu kinh nghiệm và lực lượng nghiên cứu trẻ. Không chỉ tham gia nghiên cứu khoa học, đội ngũ còn tích cực trong công tác hướng dẫn sinh viên, phát triển các đề tài ứng dụng và triển khai các dự án công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương.
Những con người đứng sau các giải pháp
Nếu coi khoa học là động lực, thì con người chính là nguồn năng lượng cốt lõi. Tại IAT, giá trị của một nhà khoa học không chỉ được thể hiện qua học hàm, học vị, mà còn được đo bằng khả năng biến tri thức thành giải pháp cụ thể. Đội ngũ của Viện là sự kết hợp giữa các chuyên gia giàu kinh nghiệm và thế hệ nghiên cứu trẻ đầy nhiệt huyết. Họ không chỉ làm việc trong phòng thí nghiệm mà còn hiện diện tại nhà máy, trang trại, doanh nghiệp – nơi các vấn đề thực tế cần lời giải. Mỗi đề tài không bắt đầu từ lý thuyết mà bắt đầu từ nhu cầu của cuộc sống; mỗi kết quả nghiên cứu không dừng lại ở công bố mà hướng đến ứng dụng. Chính từ cách tiếp cận đó, một đội ngũ nghiên cứu mang tinh thần dấn thân đã được hình thành – những người không chỉ tạo ra tri thức, mà còn tạo ra giá trị.
Trong năm học 2024–2025, 100% cán bộ cơ hữu của Viện tham gia trực tiếp vào các hoạt động nghiên cứu khoa học. Các hoạt động này không chỉ triển khai trong phạm vi giảng dạy và phòng thí nghiệm mà còn được thực hiện tại các địa phương và doanh nghiệp, tiêu biểu như tại Cần Thơ và Vĩnh Long. Thông qua quá trình khảo sát thực tế và làm việc trực tiếp với doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, các nhóm nghiên cứu đã thu thập thông tin, xác định nhu cầu công nghệ và đề xuất các giải pháp phù hợp. Cách tiếp cận này góp phần tăng cường tính ứng dụng của các đề tài, đồng thời tạo điều kiện hình thành và mở rộng mạng lưới cộng tác viên chuyên môn. Nhờ đó, Viện từng bước phát triển theo mô hình nghiên cứu gắn với thực tiễn, trong đó tri thức khoa học được cập nhật liên tục từ các vấn đề phát sinh trong sản xuất và đời sống.
Từ sáng chế độc quyền đến khát vọng nâng tầm nông sản Việt
Trong năm học vừa qua, Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững đã đạt được những kết quả nổi bật trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Cụ thể, Viện triển khai 61 đề tài nghiên cứu các cấp, đạt 122% so với kế hoạch đề ra. Các hướng nghiên cứu được định hướng phù hợp với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc, tập trung vào các lĩnh vực như tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển hệ sinh thái bền vững. Điều này cho thấy sự gắn kết giữa hoạt động nghiên cứu của Viện với các vấn đề toàn cầu và nhu cầu phát triển trong nước. Đặc biệt, các đề tài cấp Tỉnh và cấp Sở được triển khai trên cơ sở nhu cầu thực tiễn từ địa phương và doanh nghiệp. Các nghiên cứu này hướng đến việc đồng thời đảm bảo độ tin cậy khoa học và tính khả thi trong ứng dụng, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và hỗ trợ phát triển bền vững ở cấp địa phương.
Nghiệm thu đề tài Nghiên cứu quy trình công nghệ và xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa để nâng cao chất lượng sản phẩm trái cây sấy đặc sản trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
Song song với định hướng nghiên cứu ứng dụng, Viện vẫn duy trì và phát triển vị thế học thuật thông qua các công bố quốc tế. Trong năm học vừa qua, Viện đã công bố 77 bài báo trên các tạp chí thuộc hệ thống ISI/Scopus. Kết quả này cho thấy các nghiên cứu ứng dụng hoàn toàn có thể đáp ứng các tiêu chuẩn khoa học quốc tế, đồng thời khẳng định khả năng khai thác hiệu quả các vấn đề thực tiễn trong nước để tạo ra các công bố có giá trị học thuật. Các kết quả này góp phần nâng cao uy tín khoa học của Viện và Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, đồng thời thể hiện năng lực nghiên cứu của đội ngũ khoa học Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Bên cạnh hoạt động công bố, Viện cũng đạt được những kết quả đáng kể trong chuyển giao công nghệ. Trong năm học 2024 – 2025, 14 quy trình công nghệ đã được chuyển giao cho doanh nghiệp và địa phương. Các quy trình này được ứng dụng thực tế, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả vận hành và gia tăng giá trị sản phẩm, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Về sở hữu trí tuệ, Viện đã nộp 13 đơn đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích, trong đó có 2 bằng độc quyền sáng chế đã được cấp. Số lượng đơn đăng ký vượt 433% so với kế hoạch ban đầu, phản ánh sự quan tâm và đầu tư của Viện đối với hoạt động bảo hộ kết quả nghiên cứu. Những kết quả này cho thấy Viện từng bước làm chủ các công nghệ có giá trị ứng dụng, đồng thời xây dựng nền tảng phát triển bền vững dựa trên nghiên cứu, chuyển giao và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Sứ mệnh đào tạo thế hệ nghiên cứu thực tiễn
Tại Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững (IAT), sinh viên không đứng ngoài quan sát, mà trở thành một phần trực tiếp trong hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Mỗi người học được trao cơ hội tham gia vào hành trình tạo ra tri thức và giải pháp, từ đó phát triển năng lực theo đúng thế mạnh và định hướng cá nhân. Trong năm học 2024 – 2025, có 63 sinh viên và học viên cao học được hướng dẫn trực tiếp tại các phòng thí nghiệm của Viện. Con số này không chỉ phản ánh quy mô đào tạo, mà còn thể hiện cam kết của IAT trong việc đồng hành, đào tạo và phát triển thế hệ kế thừa thông qua môi trường nghiên cứu thực tiễn.
Không gian học thuật tại IAT không giới hạn trong phòng lab mà được mở rộng thông qua các seminar chuyên sâu, nơi sinh viên được trao đổi trực tiếp với các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế và đại diện doanh nghiệp. Chính sự kết nối giữa học thuật và thực tiễn này đã tạo điều kiện để các ý tưởng đổi mới được hình thành, thử nghiệm và phát triển thành các dự án có giá trị. Thành tích của sinh viên IAT trong những năm qua là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình đào tạo này. Sinh viên đã đạt danh hiệu Á quân tại cuộc thi “Sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo lần thứ IX – năm 2025”, cùng nhiều giải thưởng quan trọng như giải Nhất tại các cuộc thi Startup, giải thưởng Khoa học và Công nghệ cấp Bộ, và các giải cao tại Euréka, Sinh viên Kinh doanh số, Sáng tạo trẻ Bách Khoa, Zone Startups Vietnam và The Future of Food (FID). Những kết quả này không chỉ là thành tích cá nhân, mà còn phản ánh một quá trình đào tạo có định hướng rõ ràng, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và nhu cầu thực tiễn. Tại IAT, mỗi sinh viên được trang bị tư duy làm chủ công nghệ, sẵn sàng chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm và đóng góp giá trị thiết thực cho xã hội.
Hạt vàng VD20 – Dự án phát triển các sản phẩm từ gạo tấm VD20 của nhóm sinh viên đạt giải Á quân được hướng dẫn bởi các chuyên viên nghiên cứu của Viện
Từ nội lực vững chắc đến mạng lưới hợp tác mở rộng
Sự phát triển của Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững được xây dựng trước hết từ nền tảng nội lực vững chắc. Đó là một môi trường làm việc năng động, cởi mở, nơi tinh thần sáng tạo và chủ động được khuyến khích trong mọi hoạt động. Mỗi thành viên không chỉ tham gia nghiên cứu mà còn đóng vai trò là nhân tố thúc đẩy đổi mới, góp phần hình thành các giải pháp có giá trị ứng dụng cao. Chính sự đồng thuận về mục tiêu và sự gắn kết trong tập thể đã tạo nên sức mạnh nội sinh, giúp Viện từng bước khẳng định vai trò là một trong những đơn vị nòng cốt trong chiến lược nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.
Trên nền tảng đó, Viện chủ động mở rộng hợp tác với các Khoa, Trung tâm và đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp. Các hoạt động phối hợp được triển khai theo hướng chia sẻ nguồn lực, đồng hành trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Sự kết nối này không chỉ nâng cao hiệu quả nghiên cứu mà còn rút ngắn khoảng cách giữa kết quả khoa học và nhu cầu thực tiễn, góp phần đưa các giải pháp công nghệ vào ứng dụng nhanh chóng và hiệu quả. Ở tầm nhìn dài hạn, Viện định hướng phát triển theo hướng hội nhập quốc tế. Việc tiếp đón 17 lượt học giả quốc tế trong thời gian qua đã tạo điều kiện thúc đẩy trao đổi học thuật, tiếp cận các xu hướng công nghệ mới và mở rộng mạng lưới hợp tác toàn cầu. Môi trường nghiên cứu đa chiều này không chỉ nâng cao chất lượng nghiên cứu và đào tạo, mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong bối cảnh khoa học và công nghệ ngày càng mang tính toàn cầu hóa.
Buổi trao đổi học thuật, sinh hoạt câu lạc bộ tiếng Anh English Zone tại Viện IAT
Khép lại 5 năm đầu tiên hình thành và phát triển, Viện Ứng dụng Công nghệ và Phát triển bền vững đã từng bước định hình một mô hình hoạt động đặc trưng, trong đó nghiên cứu ứng dụng giữ vai trò trung tâm, chuyển giao công nghệ là thước đo hiệu quả, và đổi mới sáng tạo là nền tảng phát triển. Những kết quả đạt được, đặc biệt trong năm học 2024 – 2025, không chỉ góp phần khẳng định vị thế của Viện trong hệ thống nghiên cứu của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành mà còn thể hiện năng lực triển khai các hoạt động khoa học – công nghệ gắn với thực tiễn và định hướng phát triển bền vững.
Trong giai đoạn tiếp theo, Viện định hướng tập trung phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và mở rộng hợp tác với doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở tạo ra tri thức, mà hướng đến chuyển hóa tri thức thành các sản phẩm và giải pháp có giá trị ứng dụng cao, phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Với định hướng đó, Viện tiếp tục khẳng định vai trò là một trung tâm nghiên cứu ứng dụng, góp phần kết nối khoa học với thực tiễn, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Hồ Quý – Media
