Trong bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành trụ cột quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Xu thế này thúc đẩy các trường đại học chuyển mình từ nơi đào tạo sang trung tâm kiến tạo tri thức, tích hợp nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT (NTT Hi-tech Institute – NHTI) hiện đang đóng vai trò hạt nhân R&D, kết nối tri thức với thực tiễn và dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Nhà trường.
Được thành lập vào ngày 26/05/2011, Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT ra đời từ tầm nhìn chiến lược và tâm huyết của cố Hiệu trưởng PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng – người đã sớm nhận ra rằng, để một trường đại học khẳng định vị thế trên bản đồ khoa học, nghiên cứu khoa học phải trở thành nền tảng cốt lõi. Việc thành lập Viện không chỉ là một quyết định mang tính tổ chức mà là bước ngoặt chiến lược, đặt nền móng cho sự phát triển của hệ sinh thái nghiên cứu tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành.
Trải qua hơn 15 năm hình thành và phát triển, Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT từng bước khẳng định vị thế thông qua một quá trình chuyển mình liên tục và có định hướng rõ ràng. Từ nền tảng ban đầu còn khiêm tốn, Viện nhanh chóng ổn định tổ chức vào năm 2015 khi TS. Vũ Văn Vân đảm nhận vai trò Viện trưởng, đặt nền móng cho giai đoạn vận hành bài bản và phát triển theo chiến lược dài hạn.
Những năm tiếp theo là quá trình đầu tư và hoàn thiện năng lực nghiên cứu, với việc mở rộng không gian làm việc, nâng cấp hạ tầng và từng bước thiết lập các mối liên kết quốc tế. Năm 2021, TS. Vũ Minh Thiết và PGS.TS. Trần Việt Cường đảm nhận vị trí Viện phó, hoàn thiện ban lãnh đạo Viện với đội ngũ vững chắc và đồng lòng, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Song hành với việc phát triển hạ tầng và hợp tác, Viện chú trọng gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu và đào tạo thông qua việc thành lập Bộ môn Khoa học đại cương, từng bước hình thành một hệ sinh thái thống nhất. Năm 2021, việc sáp nhập Khoa Công nghệ sinh học đã góp phần mở rộng quy mô và nâng cao năng lực chuyên môn, tạo nền tảng cho định hướng phát triển liên ngành và tích hợp.
Những bước đi này cho thấy một lộ trình phát triển có chủ đích, trong đó mỗi giai đoạn không chỉ là sự mở rộng về tổ chức mà còn là quá trình hoàn thiện mô hình viện nghiên cứu theo hướng hiện đại, gắn nghiên cứu với ứng dụng.
Bước ngoặt quan trọng diễn ra từ năm 2024 khi Viện chuyển về Trung tâm Phát triển Công nghệ cao Đại học Nguyễn Tất Thành tại Khu Công nghệ cao TP.HCM, đưa hoạt động nghiên cứu vào một không gian hiện đại, kết nối trực tiếp với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Cùng năm, Viện thành lập thêm các trung tâm nghiên cứu chuyên sâu gồm Trung tâm Nghiên cứu chức năng hệ Gen, Trung tâm Nghiên cứu vật liệu và năng lượng, Trung tâm Phát triển và Dịch vụ Xét nghiệm bệnh truyền nhiễm NTT, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển quy mô và chiều sâu nghiên cứu. Đến năm 2026, Viện tiếp tục thành lập Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Phân tử nhỏ và Peptide và Trung tâm Nghiên cứu Hợp tác Pháp – Việt về Chuyển hóa và Tăng giá trị Tài nguyên Sinh học, hoàn thiện mô hình viện nghiên cứu tích hợp, đa lĩnh vực.
Chuỗi phát triển này không chỉ phản ánh sự lớn mạnh về quy mô mà còn thể hiện rõ quá trình chuyển mình của Viện từ một đơn vị nghiên cứu truyền thống trở thành trung tâm R&D hiện đại, có khả năng triển khai toàn diện từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng và chuyển giao công nghệ.
Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT nằm trong khuôn viên toà nhà N1 của Trường ĐH Nguyễn Tất Thành tại khu Công nghệ cao TP. HCM
Sau hành trình phát triển với những cột mốc quan trọng, Viện không chỉ mở rộng về quy mô mà còn định hình rõ mô hình vận hành hiện đại. Điểm nổi bật tạo nên bản sắc của Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT chính là mô hình tổ chức tích hợp, trong đó các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, phát triển công nghệ và chuyển giao ứng dụng được kết nối chặt chẽ thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh.
Thay vì tồn tại rời rạc, các hoạt động này được thiết kế theo chuỗi giá trị liên thông, cho phép triển khai xuyên suốt từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng thực tiễn và thương mại hóa sản phẩm.
Hệ thống của Viện được vận hành dưới sự quản lý của Ban Lãnh đạo cùng Hội đồng Khoa học và Đào tạo, đảm bảo mọi định hướng đều bám sát chuẩn mực học thuật và nhu cầu phát triển thực tiễn.
Hạt nhân của hệ thống là 06 trung tâm nghiên cứu chuyên sâu, bao phủ các lĩnh vực trọng điểm như công nghệ sinh học, vật liệu – năng lượng, sinh học phân tử, y sinh, hóa dược và tài nguyên sinh học.
Các trung tâm này không hoạt động độc lập mà được tổ chức theo hướng liên ngành, tạo điều kiện để các nhà khoa học từ nhiều lĩnh vực phối hợp giải quyết các bài toán khoa học phức hợp, từ đó tạo ra các sản phẩm có giá trị ứng dụng cao.
Song song với hệ thống trung tâm nghiên cứu, Viện được đầu tư khoảng 30 phòng thí nghiệm chuyên sâu, bao gồm các phòng sinh học phân tử, vi sinh, tế bào, vật liệu polymer, điện hóa, môi trường và đặc biệt là các phòng pilot sản xuất thử nghiệm.
Sự hiện diện của hệ thống pilot là yếu tố mang tính quyết định, cho phép Viện triển khai đầy đủ chuỗi nghiên cứu – thử nghiệm – tối ưu hóa – sản xuất thử – chuyển giao, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường. Đây cũng chính là điểm khác biệt giúp Viện không chỉ dừng lại ở nghiên cứu học thuật mà còn tạo ra các sản phẩm có khả năng thương mại hóa.
Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi làm nên sức mạnh của Viện không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà chính là đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Từ những ngày đầu với số lượng nhân sự hạn chế, đến nay Viện đã phát triển thành một tập thể khoảng 75 cán bộ, nhà khoa học và nhân sự chuyên môn. Trong đó, hơn 30 tiến sĩ được đào tạo tại các quốc gia có nền khoa học phát triển như Mỹ, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Italy đã trở thành lực lượng nòng cốt, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nghiên cứu và hội nhập quốc tế.
Trong hành trình phát triển đó, chất lượng nghiên cứu luôn được xác định là thước đo cốt lõi, không phải số lượng. Viện kiên định với quan điểm rằng mỗi công trình khoa học phải đáp ứng các tiêu chuẩn học thuật nghiêm ngặt, có đóng góp rõ ràng cho tri thức chuyên ngành và có tiềm năng ứng dụng thực tiễn. Triết lý này được hiện thực hóa nhờ một tập thể lãnh đạo khoa học tâm huyết, nhất quán và sự đồng thuận tuyệt đối của các thành viên.
Chính tinh thần đó đã định hình văn hóa nghiên cứu tại NHTI – nơi mỗi đề tài, mỗi thí nghiệm và mỗi bài báo đều được thực hiện với tinh thần trách nhiệm khoa học cao nhất.
Các nhà nghiên cứu của Viện không chỉ được khuyến khích công bố trên các tạp chí thuộc danh mục WoS/SCOPUS có chỉ số ảnh hưởng cao, mà còn được định hướng xây dựng các hướng nghiên cứu chuyên sâu, có tính kế thừa và đột phá. Đây là nền tảng tạo nên uy tín khoa học bền vững – thứ không thể đạt được chỉ bằng sản lượng, mà phải được tích lũy qua từng công trình có chiều sâu và giá trị thực sự.
Đội ngũ nhân sự của Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT
Những nỗ lực không ngừng trong xây dựng năng lực đã giúp Viện đạt được nhiều thành tựu ấn tượng. Về công bố khoa học, Viện đã có hơn 600 bài báo quốc tế chất lượng cao thuộc danh mục WoS/SCOPUS, trong đó riêng năm học 2024-2025 đạt 131 bài. Về hoạt động nghiên cứu, Viện đã chủ trì 18 đề tài NAFOSTED, hơn 15 đề tài cấp Bộ và Sở, cùng hơn 300 đề tài cấp cơ sở.
Đặc biệt, Viện đã sở hữu 01 bằng sáng chế quốc tế (USPTO), 7 bằng sáng chế và giải pháp hữu ích, 4 đơn đang trong quá trình thẩm định nội dung để cấp bằng độc quyền sáng chế, 25 đơn đăng ký sáng chế có quyết định chấp nhận đơn. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô mà còn thể hiện chiều sâu học thuật và năng lực làm chủ công nghệ của Viện.
Không chỉ tập trung vào nghiên cứu, đội ngũ của Viện còn tham gia tích cực vào hoạt động đào tạo, trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học. Chỉ trong năm học 2024-2025, Viện đã hướng dẫn 29 sinh viên hoàn thành khóa luận và các đề tài nghiên cứu, vượt chỉ tiêu đề ra. Điều này cho thấy hiệu quả của mô hình đào tạo gắn với nghiên cứu, nơi sinh viên không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn tham gia trực tiếp vào quá trình kiến tạo tri thức.
Những con số ấn tượng mà Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT đã đạt được trong suốt 15 năm qua
Quan trọng hơn, các nghiên cứu của Viện không dừng lại ở công bố khoa học mà được định hướng mạnh mẽ theo hướng ứng dụng vì cộng đồng.
Nhiều sản phẩm tiêu biểu đã được phát triển, đưa vào thực tiễn và nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng khoa học và doanh nghiệp như: đồ uống từ tổ yến ứng dụng công nghệ sinh học, vật liệu graphene và sơn graphene với độ bền cao, các sản phẩm phân hủy sinh học có nguồn gốc tự nhiên và thân thiện môi trường, bộ kit chẩn đoán bệnh ứng dụng công nghệ LAMP/RPA, hay các chế phẩm probiotic giúp kiểm soát vi khuẩn Vibrio trong nuôi trồng thủy sản. Những sản phẩm này không chỉ mang giá trị khoa học mà còn góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn trong nông nghiệp, môi trường và y sinh.
Từ nền tảng đó, Viện từng bước thúc đẩy việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thương mại. Điển hình là dự án sản xuất và ứng dụng các chủng vi tảo sinh astaxanthin và DHA trong thủy sản, đã được triển khai thành công và tạo tiền đề hình thành doanh nghiệp spin-off Hi-Tech Care JSC. Mô hình này cho thấy hướng đi rõ ràng của Viện trong việc đưa nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm và gia tăng giá trị kinh tế.
Để mở rộng khả năng triển khai và ứng dụng, Viện đồng thời xây dựng mạng lưới hợp tác rộng khắp với các đối tác trong nước và quốc tế. Trong nước, Viện hợp tác với nhiều đơn vị nghiên cứu và đào tạo uy tín như Đại học Quốc gia, Viện Pasteur, Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam và Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Trên bình diện quốc tế, Viện thiết lập quan hệ với các trường đại học và viện nghiên cứu như Đại học California – Los Angeles (UCLA, Mỹ), Đại học Quốc gia Singapore (NUS), Đại học KAUST (Saudi Arabia), Đại học Padova (Italy) và Đại học Chonbuk (Hàn Quốc). Bên cạnh đó, Viện còn triển khai hợp tác với nhiều doanh nghiệp trong nước như Tập đoàn Thủy sản Minh Phú hay Công ty Cổ phần Sơn và Chống thấm Việt Nhật, cùng các đối tác quốc tế như Sigetronics, NewTech Wave, và TEAMs (Hàn Quốc). Mạng lưới liên kết này không chỉ tạo điều kiện cho trao đổi học thuật mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và vị thế khoa học của nhà trường.
Thành quả của Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT hôm nay là minh chứng rõ nét cho một lộ trình phát triển đúng đắn, nơi khoa học luôn song hành cùng thực tiễn. Vượt xa quy mô của một đơn vị nghiên cứu thông thường, Viện đã vươn mình trở thành mắt xích chiến lược trong việc thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng tầm năng lực nghiên cứu tại Việt Nam.
Kiên định với sứ mệnh phụng sự, các giá trị mà Viện tạo ra không chỉ đóng góp vào sự phát triển của Nhà trường mà còn lan tỏa mạnh mẽ, góp phần giải quyết những bài toán thực tế của đời sống và thúc đẩy nền kinh tế tri thức phát triển bền vững.
Hồ Quý
